|
بندرریگ یکی از بنادر قدیمی و تاریخی
خلیج فارس می باشد . این بندر در شمال
بوشهر در 29 درجه و 14 دقیقه
عرض شمالی و 50 درجه
و 41 دقیقه طول شرقی واقع است .مسافت
آن تا بندر بوشهر از راه خشکی 23 فرسخ
و از طریق دریا 30 مایل دریایی می
باشد . ارتفاع متوسط این بندر از سطح
دریا 2/5 متر می باشد هوای آن در شش
ماه از سال (اردیبهشت تا پایان مهر
بسیار گرم و مرطوب و در ماههای آبان ،
آذر اسفند و فروردین معتدل و در
ماههای دی و بهمن سرد است . بندرریگ
از طرف شمال به مرکز شهرستان گناوهاز
طرف شرق و شمال شرق به تپه ماهورهای
میلانی و استان کهکیلویه و بویر احمد
و از طرف غرب به دریای همیشه فارس و
از طرف جنوب به منطقه انگالی و بوشهر
و جنوب شرق به منطقه شبانکاره و
دشتستان منتهی می گردد . وجه تسمیه
بندرریگ به صورتهای مختلفی بیان شده
است از نظری که در کنار بندرریگ شن و
ماسه فراوان مشاهده می گردد یک نظر
دیگری اینکه در زبان سانسکریت ریگ به
معنی ثروت است نظر به اینکه این بندر
قدیم الایام یک مرکز تجاری و بازرگانی
مهم به شمار می رفته کمپانی های متعدد
خارجی در آنجا نمایندگی داشته اند این
برداشت حاصل می گردد به استناد نظریه
جناب دکتر خیر اندیش ریگ در لغت
اوستائی به معنای رود جاری و روان می
باشد این بندر چون در کنار رودخانه
قرار داشته و از طریق آن به مناطق
کوهستان و دشت ارتباط داشته است به
بندرریگ نامیده شده است . کلمه ریگ در
زبان انگلیسی هم به معنی بادبان کشتی
بر افراشتن است یا در بین مردم شهر
ایده دیگری است که چون در شمال بندر
خورهای متعددی به نام هوله - ام
الماسی - قلفی - ام الخروس وجود دارد
که هر خور با رگه هایی از سنگ از هم
جدا می شوند لذا در تلفظات مختلف رگه
یا رگ سپس به ریگ تبدیل گردیده است
سماعیل رایین در کتاب دریانوردی
ایرانیان درباره ریگ می نویسد : نام
ریگ از روزگار تسلط پرتقالیها بر خلیج
فارس پیدا شده است . به نظر می رسد
دیدگاه جناب دکتر خیر اندیش به صحت
نزدیکتر باشد
مردم بومی این منطقه از طوایف فارس
بوده اند . یعنی از نژاد پارسی آریائی
. معٌمرین شهر از وجود بناهائی بنام
چهار طاق در بندرریگ یاد می کنند .
این بناها بر اساس گزارش برخی مورخین
نشان دهنده رواج آئین مزد یسنائی در
بین مردم محل داشته است . قومیت این
بندر در تطور زمان دستخوش تغییراتی
بوده است . تاریخ بندرریگ در دوران
شاهان صفویه شفاف می باشد اما قبل از
آن در هاله ای از ابهام قرار دارد با
اینکه آثار زیر خاکی فراوانی مانند
مسکوکات مسی و نقره ای چکشی یا ضربی و
ظروف مسین و سفال در بندرریگ
و روستاهای حومه پیدا
شده است هنوز زوایای تاریکی وجود دارد
. احمد اقتداری در کتاب خود در توضیح
سوابق بندرریگ می نویسد در زمانی که
نثار کوس در یاسالار اسکندر از طریق
بابل و خلیج فارس به منظور حمل آذوقه
برای نیروهای اسکندر در اطراف رودخانه
سند در مسیر خود نزدیک محلی به نام
بندرریگ که در کنار رودخانه حله بوده
است توقف نمده و به رتق و فتق خود می
پردازد . بندرریگ از طوائف مختلف
تشکیل شده است یکی از طوایفی که از
قدیم الایام وارد این بندر شده است
بنا بر اظهارات ویلم فلور هلندی در
کتاب (صنعتی شدن ایران و قیام شیخ
احمد مدنی) اعراب موسوم به به ذعاب که
خاستگاه اصل آنها جزیره سرخ در رأس
مسندام ضلع جنوبی خلیج فارس و حوالی
عمان بوده است و به اعراب هوله معروف
بودند هاند . این اعراب در بندریگ
مستقر سپس قدرت محلی را در دست می
گیرد البته در خصوص اقوام ذعاب نظریات
دیگری هم وجود دارد . بعضی ها می
گویند از طوایف دشتستانند و بعضی دیگر
از جمله دکتر خیر اندیش بر این عقیده
است که مهاجرین آسیای صغیر که مردمانی
سلحشور و جنگجو بوده اند . اعراب به
مرور در ساختار جمعیتی شهر ادغام
گردیده اند به قول کنیپ هوزن در کتاب
ویلم فلور (پدر میر ناصر پیشتر به کیش
ایرانیان گرویده و مانند نیاکان خود
با خانواده ها و سرکردگان ایرانی وصلت
ایجاد می کند بنابر این دیگر خاندان
او را نمی توان از تبار تازیان دانست)
. یکی از افراد برجسته این طوایف امیر
مهنای وغائی و غائی یا ذعابی فرزند
میر ناصر بوده است نامبرده در زمان
کریم خان زند شیخ و رئیس این بندر
بوده است میر مهنا فردی با سواد و
مذهبی و وطن پرست بوده است تحمل سود
جویها و شرارتهای بیگانگان در خلیج
فارس برایش سخت بود لذا به بهانه های
مختلف بنای ناسازگاری با عاملان
کمپانی های غارت پیشه هند شرقی هلند و
انگلیس و هر نیروئی که کمر به حمایت
آنها بسته بودند نهاد و همواره با
آنها در ستیز بود میر مهنا خواب و
آرامش را از آنها سلب نموده بود
مبارزات میر مهنا با استعمارگران
انگلیسی و هلندی از هیچکس پوشیده نیست
تا آنجا که بعد از شکست مفتضحانه
هلندی ها در جزیره خارگ و تسخیر قلعه
آنها در آن جزیره توسط ملوانان و
رزمندگان سلحشور میر مهنا دیگر حضور
هلندی ها را در خلیج فارس نمی بینیم و
برای همیشه خلیج فارس را ترک می کنند
هر انسان منصفی در مقابل فداکاری این
فرد وطن پرست سر تعظیم فرود می آورد .
میر مهنا به قول رستم الحکما هم دارای
کمالات معنوی و صوری و هم صاحب سیف و
قلم بود . میر مهنا در مبارزاتش
الگوئی برای استعمار ستیزان بعد از
خود بوده است . رئیسعلی دلواری بارها
جنگجویان خود را به تاسی از میر مهنای
بندرریگی دعوت می نمود . مهاجرت دیگری
هم به دنبال آن به بندرریگ بوده است و
آن خانواده های بحرینی به این منطقه
است که هم اکنون بازماندگان بحرینی در
بندرریگ فراوان است از دیگر طوایفی که
در دو قرن اخیر در حوالی بندرریگ
مستقر شده است و در قومیت و زبان این
شهر تغییرات اساسی ایجاد نموده اند
لرهای مهاجر حیات غیبی از خرم آباد
لرستان می باشد که الله کرم خان حیات
داوودی در کتاب شش فصل گزارش نموده
است . تاریخ این طایفه در بندرریگ با
ورود خانعلی خان بزرگ خاندان حیات
داوودی و استقرار حاکمیت ملوک
الطوائفی در این بندر آغاز می شود که
با ورود خود منطقه را به نام خاندان
خود تغییر می دهد بعد از شکست و قتل
میر مهنای ذعابی بجز حاکمیت کوتاه حسن
سلطان از خانواده میر مهنا و احتمالا
چند صباحی ریاست شخصی از امرای سلف
بنام میر کناس که نامبرده هم از طوایف
ذعاب بوده است دیگر بندرریگ استقلالی
نداشته است و نمایندگانی از طرف حکام
شیخ نصر در بوشهر در بندر به انجام
امرات مردم مشغول می شوند . افذادی
مانند امیر علی خان که در درگیری میان
لطفعلی خان و آقا محمدخان قاجار جانب
خان زند را داشته و رشادتهای زیادی از
خود نشان داده است از دیگر افراد نیک
این خطه بودند . مشاهیر بندرریگ کم
نبوده اند با ورق زدن تاریخ می توان
افراد متعددی را نام برد که در این
شهر می زیسته ، که صاحب قلم و کتابت
بوده اند مثل غلامحسین بندرریگی تاجر
و شاعر در روزنامه کاوه چاپ قبل از
مشروطیت از این شخص نام برده اند که
در سفر چند ماهه ای که سید جمالدین
اسد آبادی به بوشهر داشته و در آنجا
توطن نموده ، با غلامحسین بندرریگی
حشر و نشر داشته است دیگری محمد بن
سالمین که فردی محقق و اهل قلم بوده ،
کتابی در تاریخ دوران ناصر الدین شاه
از وی به یادگار مانده است دیگری شایق
نامی است که شاعر مدیحه سرا و مرثیه
گوی اهلبیت بوده است از متاخرین که
سخخن بگوییم حجت الاسلام فاضل فقیهی
مسلم و شیخ حسین محدث که مجتهدی جامع
الشرایط بوده و مرجع سئوالات و
درخواست های همشهریان بوده است
در عصر ما افراد اهل
علم که برخاسته از این دیار می باشند
زیادند و آثار مکتوبی دارند مثل شیخ
محمد محدث بندرریگی که صاحب فرهنگ لغت
منجمد الطلاب می باشد و چندین اثر
دیگر
ایجاد آموزش و پرورش کلاسیک به معنای
امروزی در بندرریگ قدمت هفتادونه ساله
دارد که پس از ایجاد مکتب خانه های
سنتی و آموزش کتاب حافظ حافظ ، مثنوی
، گلشن راز ، حیدربک از سال 1305 ه.ش
پا به عرصه وجود نهاد . دوره ناصر
الدین شاه که که شروع آشنائی مردم و
حکومتگزاران با مظاهر تمدن غربی و سپس
تلاشهای میرزا تقی خان امیر کبیر برای
تأسیس اینگونه مدارس از جمله
دارالفنون فظای ایران را مهیای تحول و
دگرگونی کرد . در سال 1298 مرحوم
میرزا حسن رشدیه از چهره های
منورالفکر دوران قاجار مشکلات مردم و
عقب ماندگی آنها را در بی سوادی شان
دانست .
لذا سعی کرد با شناخت تعلیم و تربیت
سالم و اصلاح آن برای رفع این نقیصه
بزرگ گام اساسی بردارد . در سال 1300
اولین مدرسه جدید ایرانی را در ایروان
تأسیس نمد او با ناملایمات زیادی
روبرو گردید اما میرزا علی خان امین
الدوله که به حق پشتیبان مدارس جدید
بود و فردی روشن و با افکار نوین
آشنائی کامل داشت میرزا حسن رشدیه را
حمایت کرد که منجر به تأسیس اولین
مدرسه جدید در پایتخت گردید به مرور
در شهرهای بزرگ ایران مشابه این مدارس
دایر گردید از جمله در بوشهر به نام
سعادت مظفری توسط میرزا احمد خان
دریابیگی و بعدها در بندرریگ بنام
مدرسه مبارکه افتتاح گردید که از
اولین مدیران آن مرحوم سید احمد سعادت
می باشد دو سال بعد این مدرسه نام خود
را بنام منوچهری دامغانی تغییر میدهد
افراد زیادی از این مدرسه فارغ
التحصیل گردیده اند که باعث افتخار ما
می باشد .
آموزش و پرورش از سال 1359 تا 1365
بصورت نمایندگی و از سال تحصیلی
1359/1366 بصورت مستقل و آموزش و
پرورش منطقه ای اداره شده است و رؤسای
این اداره بترتیب از ابتدا تاکنون به
شرخ زیر عهده دار این مسئولیت بوده
اند .
1- آقای محمد
دشتی از سال 1365 تا 1373
2- آقای اسماعیل
آریا از سال 1373 تا 1374
3- آقای علیرضا زنده
بودی از سال 1374 تا 1376
4- آقای یدالله بام
نشین از سال 1376 تا 1379
5- آقای محمد
رزمی از سال 1379 تا 1385
6- آقای مرتضی
دریائیان از سال 1385 تا
کنون |
